Phần lớn thiệt hại mà người chơi gặp phải không đến từ ván bài, mà từ việc họ gõ tài khoản và mật khẩu vào một trang không phải trang thật. Bài này đưa cách kiểm tên miền chính xác — một kỹ năng đọc mất ba mươi giây học và dùng được cho mọi dịch vụ, không riêng lĩnh vực này.
Cách đọc một địa chỉ web cho đúng
Đây là phần quan trọng nhất của bài, và nó là một quy tắc đọc chứ không phải một mẹo.
Trong một địa chỉ web, phần quyết định bạn đang ở đâu là đoạn ngay trước dấu gạch chéo đầu tiên, tính từ trái sang. Trong đoạn đó, tên miền thật là hai thành phần cuối cùng trước phần đuôi.
Ví dụ để thấy khác biệt. Với một địa chỉ dạng tenmienthat.com/nhieu/thu/phia/sau thì mọi thứ sau dấu gạch chéo đều do chủ trang đặt tuỳ ý và không nói lên gì. Ngược lại, với một địa chỉ dạng tenmienthat.com.mottenmienkhac.net thì bạn đang ở mottenmienkhac.net — phần đầu chỉ là một tên phụ được dựng để trông quen mắt.
Đây chính là thủ đoạn hiệu quả nhất, vì mắt người đọc từ trái sang và dừng lại ngay khi thấy phần quen thuộc. Hãy tập thói quen đọc ngược: tìm dấu gạch chéo đầu tiên, lùi lại, và đọc hai thành phần ngay trước nó.
Bốn thủ đoạn làm tên miền trông giống
| Thủ đoạn | Cách nhận ra |
|---|---|
| Thay chữ bằng ký tự trông giống | Số 0 thay chữ o, số 1 thay chữ l, chữ rn ghép trông như m — đọc chậm từng ký tự |
| Thêm hoặc bớt một ký tự | Gấp đôi một chữ cái, thêm dấu gạch nối, bớt một chữ — so với nguồn chính thức |
| Đổi phần đuôi | Cùng tên nhưng đuôi khác hẳn — tên miền là cả tên lẫn đuôi, đổi đuôi là đổi chủ |
| Nhét tên thật thành tên phụ | Tên quen nằm ở đầu, tên miền thật nằm sát dấu gạch chéo — thủ đoạn nguy hiểm nhất |
Ba thủ đoạn đầu chống được bằng cách đọc chậm. Thủ đoạn thứ tư thì không — nó chống được bằng đúng quy tắc đọc ngược ở mục trên, và đó là lý do quy tắc đó đáng học thuộc.
Ổ khoá chứng minh gì và không chứng minh gì
Biểu tượng ổ khoá trên thanh địa chỉ là chỗ hiểu nhầm phổ biến nhất, và hiểu nhầm này khiến người ta mất cảnh giác đúng lúc cần cảnh giác nhất.
Ổ khoá chứng minh: dữ liệu giữa trình duyệt của bạn và máy chủ được mã hoá, nên người khác trên cùng đường mạng không đọc trộm được.
Ổ khoá không chứng minh: rằng máy chủ đó thuộc về ai. Kẻ dựng trang giả cũng cài được chứng chỉ mã hoá, và việc đó ngày nay gần như miễn phí.
Nói gọn: thiếu ổ khoá là lý do loại bỏ ngay, nhưng có ổ khoá không phải lý do để tin. Nó chỉ nói rằng cuộc trò chuyện của bạn với kẻ lừa đảo đã được mã hoá cẩn thận.
Lấy đường dẫn ở đâu cho an toàn
Nguyên tắc một cửa: chỉ dùng đường dẫn từ nguồn bạn tự mở, không dùng đường dẫn được đưa cho bạn.
An toàn: địa chỉ bạn tự gõ và đã lưu vào dấu trang từ một lần xác minh trước; đường dẫn hiển thị bên trong tài khoản đã đăng nhập của bạn; đường dẫn trong ứng dụng chính thức đã cài từ nguồn đúng.
Không an toàn: đường dẫn nhận qua tin nhắn hoặc nhóm chat, kể cả từ người quen — vì họ cũng có thể đã nhận lại từ nguồn khác; đường dẫn trong bình luận dưới video; đường dẫn kèm mã khuyến mãi; và kết quả tìm kiếm có gắn nhãn quảng cáo, vì vị trí đó mua được.
Việc đáng làm nhất và tốn ít công nhất: xác minh kỹ một lần, rồi lưu vào dấu trang, và từ đó chỉ vào bằng dấu trang. Thao tác này loại bỏ gần như toàn bộ nhóm rủi ro nói trong bài. Rủi ro tương tự ở phía ứng dụng được nói ở trang tải app.
Riêng với đường dẫn kèm khuyến mãi, cần cảnh giác thêm một mức: đó là mồi nhử phổ biến nhất vì nó tạo cả sự hấp dẫn lẫn sức ép thời gian. Cách đọc điều khoản khuyến mãi ở trang khuyến mãi.
Nếu lỡ nhập vào trang giả
Thứ tự xử lý theo nguyên tắc chặn dòng tiền trước, điều tra sau. Làm ngay, đừng chờ xem có gì xảy ra không.
Một. Mở trang thật — bằng dấu trang, không bằng đường dẫn vừa rồi — và đổi mật khẩu ngay.
Hai. Đổi mã PIN rút tiền. Đây là lớp chặn tiền rời đi.
Ba. Thoát toàn bộ phiên đang hoạt động nếu hệ thống cho phép.
Bốn. Đổi mật khẩu ở mọi nơi khác dùng chung mật khẩu đó.
Năm. Chụp lại lịch sử giao dịch rồi liên hệ hỗ trợ chính thức — truy cập từ bên trong tài khoản, không qua bất kỳ đường dẫn nào ai đó gửi.
Và một điều cần biết trước: sau sự cố, khả năng cao bạn sẽ được ai đó tiếp cận với lời hứa “lấy lại giúp”. Không có dịch vụ khôi phục tài khoản tư nhân nào là thật. Quy trình đầy đủ ở trang đăng nhập an toàn, và bộ nguyên tắc chung ở trang chủ.
Vì sao đường dẫn hay bị đổi, và điều đó có bất thường không
Nhiều người chơi thấy đường dẫn thay đổi theo thời gian và coi đó là dấu hiệu đáng ngờ. Cần tách hai chuyện.
Việc một dịch vụ dùng nhiều tên miền hoặc đổi tên miền không tự nó chứng minh điều gì — nó xảy ra vì nhiều lý do kỹ thuật và pháp lý khác nhau. Nhưng nó tạo ra một hệ quả rất bất lợi cho bạn: khi tên miền hợp lệ thay đổi thường xuyên, người chơi mất luôn khả năng phân biệt tên miền mới hợp lệ với tên miền giả mạo. Kẻ dựng trang giả khai thác đúng khoảng mờ đó.
Cách xử lý thực dụng khi bạn nghe nói đường dẫn đã đổi: không tin thông báo đến từ bên ngoài. Đăng nhập vào tài khoản bằng đường dẫn cũ đã lưu, hoặc mở ứng dụng chính thức đã cài, và tìm thông báo đổi địa chỉ từ bên trong đó. Nếu đường dẫn cũ đã không còn hoạt động, liên hệ hỗ trợ qua kênh trong ứng dụng trước khi thử bất kỳ địa chỉ nào ai đó đưa cho bạn.
Nguyên tắc bao trùm vẫn là nguyên tắc một cửa: thông tin về nơi bạn nên đăng nhập chỉ đáng tin khi nó đến từ một nơi bạn đã đăng nhập được rồi.
Áp vào GO88
Việc đáng làm một lần rồi dùng mãi: xác minh kỹ địa chỉ GO88 chính thức, lưu vào dấu trang, và từ đó chỉ vào GO88 bằng dấu trang — thao tác này loại bỏ gần như toàn bộ nhóm rủi ro nói trong bài. Kịch bản lừa đảo bám vào chỗ này được mô tả ở bài về lừa đảo; rủi ro phía ứng dụng ở bài về máy tính.